ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
837
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
سيد محمد على صدر عاملى و « هدية الاحباب : 123 » نيز ضمن عنوان پدرش و بعضى از مواضع متفرقهء ديگر ، بتطويل و اختصار نوشته و از آنها همه چنين برآيد كه : وى در اين سال بنص « الكرام » در اصفهان متولد شده ، و در دامن تربيت پدر بزرگوار نشو و نما نموده و بعضى از مقدمات علوم را درس خوانده ، سپس پدرش براى وى مدرسينى چند اختيار فرموده ، و او پس از اتمام مقدمات لازمه بمجالس دروس پدر والاگهر و ساير علماء آن زمان اصفهان حاضر شده ، و بعد از چندى بنجف اشرف مهاجرت نمود و در خدمت صاحب « جواهر » و ديگران به تحصيل پرداخت تا در مكانت علمى و زهد و تقوى و صلاح مورد گواهى علماء آن سرزمين قرار گرفت . آنگاه در اوائل سال 1260 پدرش وى را باصفهان طلبيد و وى اطاعت نموده باصفهان آمد و اندكى بيش نگذشت كه پدرش وفات كرد ، و وى قبولى تام و اقبالى تمام از عموم طبقات يافت ، چندان كه در « تاريخ اصفهان » فرمايد : نماز جماعتش كمتر از پنج هزار نفر هيچگاه شماره نشدى ، انتهى . و رياستى مهم و نفوذ كلمهئى شايان بهم رسانيد و از جمع اموال و رياست باطله سخت اعراض كرد ، و همى بقضاء حوائج و خدمت دين مشغول بود ، و در سنه 1265 كه در اصفهان شورش بر پا شد - به شرحى كه در سال مذكور بيايد - وى بعزم عتبات از اصفهان حركت كرد ، و چون بگلپايگان رسيد ناصر الدّين شاه دستور داد كه باصفهان برگردد و هرچه درباره شفاعت اصفهانيان بفرمايد مجرى شود ، و در سنه 1266 براى آسايش مردمان و شفاعت نزد شاه روانه بطهران شد و چنانكه در « تاريخ اصفهان » نوشته ، كيكاوس ميرزا و مأمورين دولتى بتعاقب وى رفته و در مورچهخورت بىاحترامى بسيار به آن بزرگوار نمودند ، و برادرزادهاش فرزند مرحوم حاج ميرزا زين العابدين را صدمه كلى زدند ؛ كه در « تاريخ اصفهان » نوشته اين قضيه وقعهء كربلاى آن جناب بود ، آخر او را برگردانيدند و در أثر اين قضيه ناصر الدّين شاه بيش از پيش بوى ارادت بهم رسانيد . و او كتب چندى تأليف كرده : اول « رسالهئى در تجويد » . دويم « شرح زيارت عاشورا » . سيم « كتابى در رجال » . چهارم « كتابى در غيبت » . پنجم كتاب « مناسك الحج » به فارسى . ششم كتاب « مناقب الائمه ( ع ) » كه آن را « منتخب المناقب » نيز مىگويند زيراكه آن را از چندين كتاب انتخاب كرده . هفتم مؤلفى در « فقه استدلالى » . هشتم « رسالهئى در أحكام خمر و ساير مسكرات